VEDAT TÜRKALİ"NİN YAŞAMI VE EDEBİYATÇI KİMLİĞİ
1919"da Samsun "da doğdu .asıl adı Abdulkadir Pirhasan "dır.Yüksek öğrenimini ,1942"de İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili Ve Edebiyatı Bölümü"nde tamamladı.Maltepe ve Kuleli Askeri Liselerinde edebiyat öğretmenliği yaptı.1951"de siyasal eylemlerde bulunmakla suçlanarak tutuklandı.Askeri mahkeme tarafından dokuz yıl hapis cezasına çarptırıldı.Yedi yıl sonra koşullu olarak serbest bırakıldı.
Rıfat Ilgaz"la birlikte Gar Yayınları"nı kurdu.1960"ta Dolandırıcılar Şahı ile ilk senaryo denemesini yaptı.Otobüs Yolcuları ,Üç Tekerlekli Bisiklet,Karanlıkta Uyuyanlar gibi önemli filmlerin senaryolarını yazdı.1965"te senaryosunu yazdığı Sokakta Kan Vardı ile yönetmenliği de denedi.
Kurgusu,tekniği ve gerçekçi yaklaşımıyla çağdaş edebiyatta bir aşama olarak nitelendirilen ilk romanı "Bir Gün Tek Başına"yı 1974 yılında yayınlandı.Bu romanıyla Milliyet Yayınları Roman Yarışması"nda birincilik ödülünü ve 1976 yılında Orhan Kemal Roman Armağanı"nı aldı.1979 yılında Üç Film Birden adlı senaryo kitabı yayınlandı.Yine 1979 yılında ilk ve tek şiir kitabı olan Eski Şiirler Yeni Türküler"i yayınlandı.Romancılığına 1983"te yayınlanan Mavi Karanlık ile devam etti.1985 yılında ikinci senaryo kitabı Eski Filmler"i yayınlandı.1986"da üçüncü romanı Yeşilçam Dedikleri Türkiye romanını yayınlandı.Bu romanı 1990"da Tek Kişilik Ölüm izledi.1996 yılında Kürt sorunu üzerine yazdığı yazılarını, Özgürlük İçin Kürt Yazıları adı altında kitaplaştırdı.Daha sonra dört kitaptan oluşan Güven"i yazdı. 2001 yılında Komünist adlı anı kitabı yayınlandı.Yine aynı yıl, içinde, düz yazıları , onunla yapılan röportajlar ,savunmalar, hakkında yazılan bazı yazılara verdiği yanıtlar olan Tüm Yazıları Konuşmaları yayınlandı.2004 yılında ise Kayıp Romanlar adlı son romanı yayınlandı
Sinemanın Romandaki İzdüşümü ve Kullanılan Sinemasal Tekniğin Öğeleri
a-Yazarın Ağzından
Uzun yıllar sinemayla uğraşan kırkın üzerinde senaryo yazan, üç de film yöneten
Vedat Türkali"nin romanları da sinemayla iç içedir .Sinemaya atılmadan önce,Türkoloji bölümünü bitirmenin sağladığı avantajları, sinemada ustalıkla kullanan Vedat Türkali , sinemadan sonra da sinemacılığın verdiği avantajları romanlarında ustalıkla kullanmıştır.Sinemayla romanlarını ortak bir pardada buluşturmaya çalışan yazar, sinemayla romanının ortak yanlarını şu şekilde dile getirir:
"Roman ve sinemanın çok yakın iki yanı var.Bir defa sinema, insana ve doğaya çeşitli açılardan bakabilme fırsatını, teknik olanağını vermiş.Örneğin tiyatroda bunu bulamazsınız.Şimdi siz orada oturuyorsunuz ve bana bakıyorsunuz.Oturduğunuz köşeden görebilirsiniz. O köşedeki arkadaş farklı görüyor, bu köşedeki başka görüyor.Bunu değiştirmek elinizde değil.Sinema işte bunu elde etmiş.Aslında bu duygu insanda öteden beri var.Yani olayları ,insanları, doğayı ve çevreyi çeşitli açılardan görme isteğiâ€¦İşte sinema insanoğlundaki bu farklı açılardan görmek özlemini karşılayabilmiş. Bu romanda da vardır .Romancı insanlara ve eşyaya istediği açıdan yaklaşabilir; onu anlatabilir."1
Yazar romandaki özlemini okuyucunun zihninde resimler canlandırmak ve bu resimleri devinimli hale sokmak olarak niteler.Bir birinden farklı anlatım tekniği olan bu iki sanat dalını ise ortak bir paydada buluşturmaya çalışır.Birçok yönden ortak yanları olduğunu düşündüğü sinemayla romanın tanımlamasını da bu doğrultuda yapar.Ve romanlarında beslendiği en temel kaynak olan sinemayı şu şekilde tanımlar;
"Devinimli resimlerin bir düzlemde sergilenmesidir sinema .Ölçü ve bakış açısı insandır.Sergilemeye kamera aracı olur.Anlatıcı ne kadar saklansa da anlatılandan ayıramaz kendini.Anlatanın kendi de varlığını sezdirmeden olayın içindedir.Bu çevredir,mizansendir,ışıktır,oyundur ve tüm bunlara nereden ve nasıl baktığımızdır.Tüm bunlardan ötürü sinema etkin bir eleştiri aracıdır."2
______________________
1.Vedat Türkali,Tüm Yazıları Konuşmaları,İstanbul,2005,s.191
2.Sebahat Özdemir,Vedat Türkali,İstanbul,2005,s.109
Sinemayı bu şekilde tanımlayan yazar, bu tanım doğrultusunda oluşturduğu romancılığının nelerle bezeli olduğunu , sinemanın hangi özelliklerini barındırdığını fazla teknik alana girmeden şöyle ifade eder:
"Ben bunları roman anlatımında uyguladım. "Devinimli resimlerin bir düzlemde sergilenmesi, v.s." roman kişileri yaşadıklarını sözüne ettiğim biçimde anlatırken ,okuyucuyu da işi
Kaynak: veribaz.com - Türkiye'nin veri bankası |
18/12/2008 23:41 
Veribaz.com 
843
-
